W kraju gdzie opracowano automat oddechowy i który jest często określany mianem ojczyzny freedivingu, istniał silny przemysł zegarkowy. Już przed II wojną światową Francja posiadała dobrze rozwinięte zakłady produkcji zegarków. Dzięki temu, że nie zostały one zniszczone podczas tamtego konfliktu, rodzime firmy szybko wdrożyły nowe konstrukcje i rozwiązania, jakie pojawiały się na rynku. Francuscy producenci tworzyli również własne, oryginalne projekty.

Zdj. 1. Francuscy płetwonurkowie z ekipy J. Cousteau w 1947 r. Zdj. Monochrome

Bardzo charakterystyczną grupę zegarków nurkowych zaoferował w tamtym czasie Lip,  który potrafił stworzyć przeciwwagę dla monopolistycznej pozycji marek szwajcarskich. Firma założona w 1867 r. w miejscowości Besançon przez Emmanuela Lipmanna była wówczas największym producentem zegarków we Francji. Potentat znad Loary nie bał się inwestować w nowe rozwiązania technologiczne. Lip wprowadził  m.in. jeden z pierwszych seryjnie produkowanych zegarków elektrycznych, co miało miejsce w roku 1958[1].

Nieco wcześniej, bo już w 1954 r. firma zaoferowała pierwsze zegarki nurkowe. Stało się tak na skutek współpracy z marką Blancpain, z którą podpisano umowę na dystrybucję modelu Fifty Fathoms we Francji. W ramach licencji Lip mógł korzystać m.in. ze szwajcarskich patentów na jednokierunkowy pierścień z bakelitowym wkładem i system gumowych uszczelek o-ring. Współpraca polegała przede wszystkim na dystrybucji, ale jedną z serii Fifty Fathoms wyposażono w mechanizmy francuskiej produkcji (kal. R23). Kooperacja pomiędzy firmami trwała do roku 1957. Jej świadectwem są rzadkie i obecnie bardzo cenne egzemplarze sygnowane na tarczy nazwami obu marek lub posiadające napis „brevets Blancpain”[i].

Zdj. 2. Eksportowy Lip/Blancpain pomiędzy zegarkami Rotomatic. Aut. @mattsworldwatch

W 1958 r. Lip wybudował nową, większą fabrykę. W tamtym czasie wprowadzono również kolekcję zegarków wodoodpornych i przeznaczonych do nurkowania o nazwie Nautic. Znak handlowy Nautic został zarejestrowany już w roku 1938, ale dopiero po II wojnie światowej zaczął się odnosić do zegarków wodoodpornych[ii]. Pod tą nazwą powstało kilka bardzo charakterystycznych diverów z mechanizmami manualnymi oraz o naciągu automatycznym. Jednocześnie na początku lat 60. firma z Besançon zaczęła korzystać z kopert typu Super Compressor.

Zdj. 3. Przykład pieknego wzornictwa przemysłowego z Besançon. Zdj. @watchpool

W roku 1967 z okazji stulecia marki powstał model Nautic-Ski Electronic nr ref. 375F wyposażony w mechanizm kal. R184. Był to prawdopodobnie pierwszy elektromechaniczny zegarek o takim przeznaczeniu[iii]. Zastosowano w nim kopertę produkcji EPSA o średnicy 36,5 mm wyposażoną w obrotowy wewnętrzny pierścień czasu zanurzenia. Jego wodoszczelność wynosiła 200 metrów. Zegarek był oferowany na bardzo popularnym w tamtym czasie gumowym pasku typu Tropic. Jego najbardziej rozpoznawalne elementy stanowiła tarcza z geometrycznymi, prostokątnymi indeksami oraz wskazówka minutowa w formie grotu strzały. Kontynuacją tego zegarka był model Super Nautic-Ski w nieco większej kopercie również produkcji Ervin Piquerez S.A.

Zdj. 4. Zegarka Lip Nautic-Ski Electronic nr ref. 375F z 1967 r. Zdj. autora

Jako nowinka techniczna Nautic-Ski Electronic trafił na testy do ekipy badawczej Jaques’a Coustaeu na pokład statku Calypso. Używał go również francuski żeglarz i podróżnik Éric Tabarly[2].

Zanim w połowie lat 70. fala strajków ostatecznie sparaliżowała pracę w fabryce, Lip wypuścił na rynek jeszcze kilka klasycznych diverów. Poza najbardziej znaną kolekcją Nautic zegarki dla nurków były produkowane pod nazwami Dauphine (Delfin), Special i Submariner.

Linia Submariner wprowadzona na przełomie lat 60. i 70. jest najmniej znana poza środowiskiem kolekcjonerów z Francji. Te charakterystyczne zegarki były zazwyczaj wyposażone w niebieską tarczę i obrotowy pierścień z akrylowym wkładem oraz stalową kopertę w typie Tonneau. Legitymowały się wodoszczelnością na poziomie 200 metrów. Były to zegarki bardziej eleganckie i bliższe stylistyce Skin diverów niż utrzymane w „narzędziowym” wzornictwie modele Nautic-Ski.

Zdj. 5. Lip Submariner. Aut. @crazywatch06

Zadłużony Lip zaprzestał produkcji w 1976 r. Kolekcja Nautic-Ski powróciła w roku 2014 pod postacią nieco odświeżonych reedycji. W 2018 r. w portfolio marki znalazł się Lip Mariner, który wyraźnie nawiązuje do historycznej linii Submariner z lat 70.


[1] Chodzi o model Lip R27, który z uwagi na stosowaną diodę był nazywany zegarkiem elektronicznym, chociaż konstrukcyjnie był to zegarek elektromechaniczny.

[2] Éric Tabarly (1931-1998), francuski żeglarz, zwycięzca wielu regat, uważany jest za ojca francuskiego żeglarstwa regatowego


[i] Hodinkee, A Vintage Dive Watch Made In France, The Lip „Brevets Blancpain”, https://www.hodinkee.com/articles/bring-a-loupe-october-23-2015 (dostęp 28.05.2018)

[ii] Nick Downes, Lip, http://electric-watches.co.uk/makers/lip/lip-history/

[iii] Nick Downes, Lip, http://people.timezone.com/msandler/Articles/DownesLip/Lip.html (dostęp 28.05.2018)