Omega Marine z 1932 roku. Pierwszy praktyczny diver.

Autor: Mateusz Piechnik

Ten niezwykły zegarek odzwierciedla w sobie ducha epoki, a w pewien sposób również ludzką potrzebę do odkrywania otaczającego go świata.

Początek XX wieku to czas, kiedy na naszej planecie pozostały jeszcze duże połacie słabo lub całkowicie niezbadanych obszarów, z których większość znajdowała się pod powierzchnią mórz i oceanów. Szybki rozwój sprzętu do nurkowania, jaki nastąpił w połowie XIX wieku (hełmy nurkowe, skafandry, coraz skuteczniejsze metody dostarczania powietrza), sprawił, że nurkowanie  było coraz powszechniej stosowane w armii,  podczas prac badawczych oraz w portach, stoczniach czy przy budowie mostów.

Ówczesnym nurkom brakowało natomiast aparatury do odmierzania czasu przebywania pod wodą. Uciekano się do skrajnie doraźnych rozwiązań, takich jak umieszczanie zegarka kieszonkowego wewnątrz hełmu do nurkowania. Należy pamiętać, że w erze przed opracowaniem akwalungu  takie prowizoryczne rozwiązania zwiększały jedynie dyskomfort podczas zanurzenia. Nurek klasyczny operujący w ciężkim hełmie, skafandrze i obciążonych butach był zdecydowanie mniej mobilny niż późniejsi płetwonurkowie.

Zdj. 1. Wczesne skafandry nurkowe.

Zegarki wodoodporne powstawały od lat 70. XIX wieku, jednak żaden z nich nie był zaprojektowany jako sprzęt do pracy pod wodą. Pierwszy krok w tym kierunku w 1926 roku poczynił Rolex, który sprawnie wykorzystał w swoim nowym zegarku wcześniejsze patenty na zakręcaną koronkę i dekiel.

Model  Oyster, o którym mowa przetarł szlak dla nowego typu zegarków. Nie był on jednak diverem w dzisiejszym tego słowa znaczeniu. Podczas próby brytyjskiej pływaczki Mercedes Gleitze, która w 1927 roku przepłynęła Kanał La Manche z Oysterem, zanurzenie nie przekraczało 1,5 m. Jednak dzięki skutecznej kampanii reklamowej, dzieło Hansa Wilsdorfa okazało się sukcesem.

Wyzwanie rzucone przez Rolexa podjęła marka Omega. Jej inżynierowie rozpoczęli pracę nad czasomierzem pozwalającym na swobodne zejście na dużą głębokość bez obawy o jego wytrzymałość. Posiadanie przez Rolexa patentu na zakręcaną koronkę zamknęło Omedze możliwość skorzystania z tego rozwiązania.

Na początku lat 30. producent z Biel nabył prawa do rozwiązania Louisa Alixa z marca 1930 roku na podwójną kopertę (patent szwajcarski CH 146310). Było to rozwiązanie diametralnie inne od tego, jakie zastosował Rolex.

Rys. 2. Pat. CH146310A. Zakrzywiona wersja, która nie weszła do produkcji.

Mechanizm (Kaliber 19.4 SOB T2) został zamknięty w prostokątnej obudowie z koronką usytuowaną na godzinie dwunastej. Ta wewnętrzna koperta wsuwana była w hermetyczną kopertę zewnętrzną, zamykaną od tyłu na specjalny klips. Początkową wodoszczelność gwarantowała skórzana uszczelka, umieszczona w wewnętrznej kopercie w miejscu jej styku z kopertą zewnętrzną. Podczas zanurzenia, różnica ciśnienia wewnątrz i na zewnątrz koperty sprawiała, że hermetyczność zegarka wzrastała wraz z głębokością. Koperty Omegi Marine wykonywane były ze stali, a w późniejszych latach również ze złota.  Produkowała je firma  Frédérica Baumgartnera z Genevy.

Rozwiązanie to całkowicie izolowało newralgiczną koronkę od kontaktu z wodą. Było również zdecydowanie praktyczniejsze od zakręcanych kopert typy Hermetic, stosowanych od 1918 roku przez kilku producentów. Nowy model wprowadził do powszechnego użytku innowacyjne rozwiązania. Za takie, poza sposobem zamykania koperty, należy  uznać zintegrowane, regulowane zapięcie paska, bardzo praktyczne, zważywszy na przeznaczenie tych zegarków oraz użycie szafirowego szkła. W taki sposób powstała Omega Marine (numer referencyjny CK 679).

Zdj. 3. Omega Marine ref. CK 679, Aut. zdjęcia. Aut. Michał Sławski.

Kierownictwu Omegi zależało na sprawdzeniu przydatność nowego zegarka do użytku pod wodą. W czerwcu 1936 roku na trzech egzemplarzach Marine przeprowadzono rygorystyczne jak na tamte czasy, testy szczelności. Zegarki najpierw zostały zanurzone na kilka minut w gorącej wodzie o temperaturze 85 stopni Celsjusza, a następnie opuszczone na głębokość 73 metrów (ciśnienie 7 atmosfer) w wody jeziora Genewskiego. Woda miała temperaturę ok. 5 stopni C. Po wynurzeniu po upływie 30 minut nie stwierdzono nieszczelności koperty, a mechanizmy zegarków pracowały bez zarzutu. Omega Marine przeszła jednocześnie test szybkiej zmiany temperatury, wodoodporności i odporności na podwyższone ciśnienie. Niecały rok później w maju 1937 roku świadectwo jej wodoszczelności wydał ośrodek w Neuchatel. Przeprowadzono tam kolejne badania. Zegarki poddano ciśnieniu 13,5 atmosfery, odpowiadające zanurzeniu na głębokość 135 metrów. Również tym razem zegarki Marine bez problemów przeszły próbę. Nurek Omegi został sprawdzony także w realnych warunkach. W 1936 roku, na głębokość 14 metrów zszedł z nią dr William Beebe, a komandor Yves Le Prieur używał jej na pewno na początku lat 40.

To właśnie te testy sprawiły, że Omega Marine zyskała miano pierwszego praktycznego zegarka do nurkowania. Model okazał się na tyle udaną konstrukcją, że aż do lat 50. i wprowadzeniu Seamastera 300, był podstawowym, a właściwie jedynym diverem  Omegi. Z drugiej strony Marine ref. CK 679 była zegarkiem drogim i z tego powodu używanym tylko przez specjalistów. W 1939 i 1941 roku Omega wprowadziła dwa modele zegarka Marine Standard. Był on produkowany na dużo większa skalę, jednak nie był przeznaczony do nurkowania, a jego wodoszczelność wynosiła ok 10 metrów. Linia Marine powróciła do porto folio Omegi w latach 70. pod postacią kwarcowego chronometru i była reprezentowana przez kilka bardzo rozpoznawalnych modeli, które na stałe zapisały się w historii marki.

Źródło: M. Richon – Omega – A journey through time, Bienne 2007.

Mateusz Piechnik

Kolekcjoner zegarków, ze szczególnym zamiłowaniem do starych diverów. Z wykształcenia Historyk Sztuki. Prowadzi kilka grup i stron tematycznych na portalu Facebook. Autor artykułów w języku polskim i angielskim. Współorganizator festiwalu „It’s all about watches” Łódź 2017. Kiedy nie zajmuje się zegarkami, czas wypełnia mu dobra książka oraz sport.

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *