Lip Nautic-Ski i inne divery z Besançon

Autor: Mateusz Piechnik

Model Nautic-Ski Electronic marki Lip jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych zegarków do nurkowania stworzonych w latach 60. Zegarek zadebiutował w roku 1967 z okazji 100-lecia marki Lip. Ten innowacyjny zegarek nie był jednak pierwszym diverem firmy z Besançon.

Francuski Lip był producentem, który w latach 50. i 60. XX w. potrafił stworzyć przeciwwagę dla monopolistycznej pozycji marek szwajcarskich. Firma została założona w 1867 r. w miejscowości Besançon przez Emmanuela Lipmanna. W 1896 r. rozpoczęto produkcję bardzo udanego modelu z funkcją stopera, a roczna produkcja przekroczyła 2500 sztuk.

Pierwsze zegarki wodoodporne marki Lip to lata 1937/38 i początki kolekcji Nautic. Były to manualne czasomierze pracujące na mechanizmie kal. 26, wyposażone w białą lub czarną tarczę i wskazówki oraz indeksy pokryte farbą radową.

Zdj. 1 Lip Nautic kal. 26. z lat 30. oraz reklama marki Lip z lat 50. Źródło Lip.

W latach 50. i 60. Lip był największym producentem zegarków we Francji. Potentat znad Loary nie bał się inwestować w nowe rozwiązania technologiczne. Lip stworzył m.in. jeden z pierwszych zegarków elektrycznych z dioda w 1952 r., a masowa produkcja tego typu czasomierzy ruszyła w roku 1958. Zegarki elektryczne marki Lip nosił m.in. prezydent Francji Charles de Gaulle.

W 1954 r. producent zaoferował również pierwsze zegarki nurkowe. Stało się tak na skutek współpracy z Blancpainem, z którym podpisano umowę na dystrybucję modelu Fifty Fathoms we Francji. W ramach licencji Lip mógł korzystać z patentów Blancpaina m.in. na jednokierunkowy obrotowy pierścień z bakelitowym wkładem i szwajcarski system gumowych uszczelek o-ring. Współpraca polegała przede wszystkim na dystrybucji, ale jedną z serii Fifty Fathoms wyposażono w mechanizmy francuskiej produkcji (kal. R23). Kooperacja między firmami trwała do roku 1957, kiedy Francuzi wdrożyli produkcję własnych diverów. Jej świadectwem są rzadkie i obecnie bardzo cenne egzemplarze sygnowane na tarczy nazwami obu marek lub posiadające napis „brevets Blancpain”.

Zdj. 2 Eksportowy Lip/Blancpain pomiędzy zegarkami Rotomatic. Aut. @mattsworldwatch

W 1958 r. Lip wybudował nową, większą fabrykę. W tamtym czasie rozwijano również kolekcję Nautic, która była dedykowana dla zegarków wodoodpornych i przeznaczonych do nurkowania. Nazwa Nautic została zarejestrowana już w roku 1938, ale dopiero kilkanaście lat po II wojnie światowej zaczęła się odnosić do zegarków nurkowych. W jej ramach powstała linia kilku bardzo charakterystycznych modeli diverów. Jednocześnie na początku lat 60. firma z Besançon zaczęła korzystać z kopert typu Super Compressor marki Ervin Piquerez S.A. (EPSA). W omawianych zegarkach stosowano mechanizmy manualne oraz automatyczne.

Zdj. 3 Wczesny nurkowy Lip Nautic Automatic kal. Lip R147 z lat 1961-63. Zdjęcie z forum MDP użytkownik Invité.

Zdj. 4 Zegarek o konstrukcji Super Compressor z mechanizmem automatycznym. Źródło Lip.

W roku 1967, z okazji stulecia marki powstał model Nautic-Ski Electronic nr ref. 375F wyposażony w mechanizm kal. R184. Był to prawdopodobnie pierwszy elektromechaniczny zegarek o takim przeznaczeniu. Mechanizm został zamknięty w kopercie produkcji EPSA o średnicy 36,5 mm wyposażonej w obrotowy, wewnętrzny pierścień czasu zanurzenia. Jego wodoszczelność wynosiła 200 metrów. Zegarek był oferowany na gumowym pasku typu Tropic, bardzo popularnym w tamtym czasie. Jego charakterystyczną cechę stanowiła tarcza z geometrycznymi, prostokątnymi indeksami oraz wskazówka minutowa w formie grotu strzały.

Zdj. 5 Lip Nautic-Ski Electronic nr ref. 375F. Zdj. Autora.

Zdj. 6 Lip Nautic-Ski Electronic nr ref. 375F. Zdj. Autora.

Projekt był rozwijany w latach 70. czego efektem był model Super Nautic-Ski w nieco większej kopercie również produkcji Ervin Piquerez S.A. Inne kolekcje zegarków francuskiego producenta, w ramach których powstawały divery to Dauphine (Delfin), Mariner i Special. W tamtym czasie popularne były również zegarki oferujące dodatkowe funkcje jak np. umieszczony pod szkłem termometr oraz chronografy nurkowe.

Na licencji Lip-a powstawały zegarki nurkowe kilku innych producentów takich jak niemiecka Stowa model Seatime lub Blandford S.A.

Zdj. 7 Model Super Nautic-Ski z lat 70. Źródło Lip.

Zdj. 8 Lip Dauphine 200m z 1967 r. Źródło Deskgram.net @ JEM

Jak można się domyślić, jako nowinka techniczna, Nautic-Ski Electronic trafił na testy do ekipy badawczej Jaques’a Coustaeu na pokład statku Calypso. Używał go również znany żeglarz, badacz i podróżnik Eric Tabarly.

Zdj. 9 Żeglarz Eric Tabarly z zegarkiem Nautic-Ski na nadgarstku.

Do początku lat 70., kiedy fala strajków ostatecznie sparaliżowała pracę w fabryce Lipa, firma wypuściła na rynek jeszcze kilka klasycznych modeli diverów. Zadłużony Lip zaprzestał produkcji w 1976 r. Model Nautic-Ski powrócił w roku 2014 do oferty reaktywowanej firmy pod postacią nieco odświeżonej i powiększonej reedycji.

Zdj. 10 Reedycja modelu Nautic-Ski.

Pozdrawiam Mateusz

Mateusz Piechnik

Kolekcjoner zegarków, ze szczególnym zamiłowaniem do starych diverów. Z wykształcenia Historyk Sztuki. Prowadzi kilka grup i stron tematycznych na portalu Facebook. Autor artykułów w języku polskim i angielskim. Współorganizator festiwalu „It’s all about watches” Łódź 2017. W 2018 r. ukazała się książka „Czas na głębokości – historia i rozwój zegarków do nurkowania” jego autorstwa. Kiedy nie zajmuje się zegarkami, czas wypełnia mu dobra książka oraz sport.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *